Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Кумлук (ыҥ-влак) ончал.

Кумлук (евклидово пространствыше) — кум велан кум кӧргӧ лукан геометрический фигура

Кумлукын элементше-влак

тӧрлаташ
 
Стандартный ончыктымашыже-влак

A, B да C кӱкшытшӧ-влак дене кумлук тыге ончыкталтеш   (сӱретым ончал).   кумлукын кум велже уло:

  •   велже;
  •   велже;
  •   велже.

Кумлукын велже-влакын кужытышт (a, b, c) латин буква-влак дене ончыкталтыт:

  •  ;
  •  ;
  •  .

  кумлукын тыгай лукшо-влак улыт:

  •   лук —   да   велже-влак дене ышталтме лук;   велжылан ваштареш лийын шога;
  •   лук —   да   велже-влак дене ышталтме лук;   велжылан ваштареш лийын шога;
  •   лук —   да   велже-влак дене ышталтме лук;   велжылан ваштареш лийын шога.

Лук-влакын кугытышт(α, β, γ) грек буква-влак дене ончыкталтыт.

Кумлук-влакын типышт

тӧрлаташ
Кумлук-влакын типышт
 
Кошарлукан
 
Токмаклукан
 
Вияшлукан
 
Тӱрлӧвелан
 
Тӧрӧрдыжан
 
Тӧрвелан

Лук-влакын кугытышт дене

тӧрлаташ
 
Кумлукын кӧргӧ лукшо-влакын суммышт 180° лиеш.

Евклидово геометрийыште кумлукын кӧргӧ лукшо-влакын суммышт 180° лиеш. Тывеч — кумлукын кок лукшо кошарге (90° деч шагал) лиеш. Тыгай кумлук-влакым ойырат:

  • Кумлук, кудын кажне лукшо кошар, кошарлукан маналтеш;
  • Кумлук, кудын ик лукшо токмак (90° деч утла), токмаклукан маналтеш;
  • Кумлук, кудын ик лукшо вияш (90° лиеш), вияшлукан маналтеш.

Тӧр вел-влакын чотышт дене

тӧрлаташ
  • Кумлук, кудын кок велже иктӧр, тӧрӧрдыжан маналтеш.
  • Кумлук, кудык чыла велжат иктӧр, тӧрвелан маналтеш. Тӧрвелан кумлукын чыла лукшо-влакат 60° лийыт.