Чавайн, Сергей Григорьевич: различия между версиями

Нет описания правки
|Commons =
}}
'''Сергей Григорьевич Чавайн''', тыгак '''Чавайн Кыргори Серге''' ({{Шочын|[[1888|10|1888 ий]] [[6|0|1 Шыжа]]}} — [[1937|1888 ий]] [[11 Кылме]]), марий сылнымутлан негызым пыштыше, икымше марий [[почеламутым]] возышо, [[Элнет (роман)|«Элнет» романын]] авторжо, марий калыкын ик эн йӧратыме да пагалыме писательже. Тудо [[Марий йылме|шочмо йылме]] дене сылнымутан произведенийым эн первый возаш туҥалын, марий литературлан чапле негызым ыштен. Садлан илымыж годымак тудым марий сылнымутын пионерже да классикше манын пагален лӱмденыт.
===Илышкорно===
[[Файл:Sergei Chavain.jpg|thumb|250px|Сергей Чавайн]]
Сергей Григорьевич Чавайн (чын фамилийже Григорьев) [[1888]] ий [[6 Шыжа]]ште ([[юлиан кечышот]] почеш [[24 Идым]]ыште) шочын. Шочмо верже - Царевококшайский уезд, Себе-Усад волостьысо [[Изи Корамас (Морко кундем)|Изи Корамас]] ял (кызыт [[Морко кундем]]).
 
[[1904]] ийыште, [[Унчо]] кок классан школым тунемын пытарымеке, С. Чавайн [[Озаҥ]] оласе туныктышо-влакым ямдылыше семинарийыш пура. Тушто руш классик-влакын творчествышт дене лишкырак палыме лиеш, руш поэт-влакын возымыштым марлаш кусараш тӱҥалеш. Варажым шке гычат возаш кумылаҥеш. 1905 - [[Ото|"Ото"]] почеламутым воза. Ото - тиде икымше возымо марий почеламут. Тудым варажым шуко йылмышке кусарыме.
 
Семинарийым пытарымеке, 1908-1915 ийлаште Чавайн Сотнур волостьыш пурышо Пӧтъял, Руш-Шайра ялласе школлаште да Сотнур кок- классан школышто туныктен. Марий мланде деч ӧрдыжыштат туныктымо пашаште тырша, яра жапшым творчествылан ойыра. 1917 ий марте тудо 30 утла почеламутым, "Вувер" поэме-йомакым серен.
 
1915 - Чавайн [[Казахстан]]ыш илаш кусна, Аральск кӱртньыгорно школышто туныкта. 1919 - Чавайн шочмо кундемышкыже пӧртылеш, "[[Йошкар кече]]" газетыште пашам ышта.
 
[[1920]] ийлаште тудо журналист, редактор семын шуко пашам ышта. 30-шо ийлаште шуко ойлымашым, поэмым, пьесым воза. Нунын коклаште «Йыланда», «Мӱкш отар» (1928), «Акпатыр», [[Элнет (роман)|«Элнет»]] произведенийже-влак кызытат кумдан чапланат. Шуко возымыжым вес йылмышке кусарыме.
 
1934 ийыште [[ССРУ сылнымутчо ушем|ССРУСССР сылнымутчо ушемушемын]] йыжъеҥже лиеш, вес ийын «Акпатыр» пьесым сера. 1935-1937 "Элнет" романым воза, 1-ше ужашыже 1936 савыкталт лектеш.
 
С. Г. Чавайн йоча-влакланат ятыр возен. Нунын коклаште почеламут, ойлымаш, мыскара орлаҥге улыт. Марий книга савыктыш шуко гана посна сборник дене савыктен луктын.
Одарланен кушшо пушеҥге гай мутсаска корныжо 1937 ийыште лугыч лийын.
[[1937|1937]] ийын]] [[11 Кылме|11 Кылмыште]] Чавайным репрессий почеш лӱен пуштыныт.
 
==Кузе Чавайнын [[алмашлӱм]]жӧ лӱмжӧ лектын==
5212

правок