Сеул: различия между версиями

4648 байт добавлено ,  10 лет назад
Нет описания правки
и
'''Сеул''' — [[ола]], [[Кечывалвел Корей]]ын рӱдолаже, ты кундемыште эн кугу олалан шотлалтеш. Калыкчот - 10 миллион еҥ.
 
== Лӱм ==
Корейыште илыше-влак рӱдолаштын лӱмжым [соуль] семын маныт. Соуль мут тоштокорейысе йылме гыч толын, соболь але сораболь мут дене рӱдӧ олам лӱмденыт. Тудо жапыште тиде мут дене Кёндж олам лӱмденыт. Латин транскрипцийыште тиде мутым йоҥлыш слог-влаклан шеледеныт, сандене европысо, руш йылмылаште "сеул" мутым йоҥлыш лудыт. Seoul — Seo-ul семын лудман ыле, а лудыныт французла - Se-oul.
 
== Эртымгорно ==
[[Файл:Hauptstrasse und Palasttor in Seoul.jpg|thumb|250px|Сеулысо урем, Кёнбоккун полат тыште верланен. XIX курым]]
[[Файл:Traditional House.jpg|thumb|250px|Корейысе архитектуро]]
 
Олан икымше лӱмжӧ Виресон, тудо Пэкче кугыжанышын рӱдолаж лийын (мемнан курым деч ончыч 18 ий гыч тӱҥалын). Корӧ жапыште "Хасон" лӱм дене палыме ыле. Чосон династийын курымыштыжо (1394 ий гыч) кугыжанышын рӱдолаже лийын, "Ханян"( 漢陽) лӱмдалтын. Вара [[Японий]] Корейым шке колонийышкыж савырен, тудо жапыште ола "Кӧнсон" лӱмым налын. [[1945]] ийыште Корей эрыкан лийын, да рӱдолалан "Сеул" лӱмым пуеныт.
Тӱҥалтышште ола йыр кугу, 7 метр марте кӱкшытан {{comment|орым|крепостная стена}} шогалтеныт. Ир янлык, тушман, да {{comment|толышо|разбойники}}-влак деч аралалташлан. Вара ола шарлен, пӧрт-влак орын вес велыштыже чоҥалташ тӱҥальыч, тачысе кечылан оржат кодын огыл (олан йӱдвел ужашыштыже изиш аралалтын). Но тидо орын капка-влакше тачат шогат, нунын кокла гыч эн палымыже - Намдэмун ден Тондэмун. Чосон тукым жапыште кажне кечын кугу оҥгыр йӱк почеш капкам петыреныт да почыныт.
 
[[2008]] ийшыте, [[11 Пургыж|Пургыж тылзын 11 кечынже]] Намдемун капка (а тудым 1398 ийыште чоҥеныт) йӱлен пытен. Олаште илыше шоҥго кочалан олаште илымвержым шуко жап тӧрлатен огытыл, тудо, сырымекыже, капкам ылыжтен. Вара тудым полиций муын, да тудо сулыкыш пурымыжым умылымеке, калык деч тудым касараш йодын. Тиддеч ончыч тиде айдемак сеулысо Чхангӧнгун полатым ылыжташ тыршен.
Капкам нигӧ оролен шоген огыл, молан манаш гын, Корейыште 1-ше номеран националле поянлыкым иктаж кӧн шалаташ кумылжо лиеш, манын, нигӧ шоненат огыл.
 
Корейысе сар жапыште Сеулым кок гана [[Йӱдвел Корей]]ысе да [[Китай]]ысе салтак-влак налыныт(в [[Пеледыш]]--[[Идым]] [[1950]] да [[Шорыкйол]]--[[Ӱярня]] тылзылаште [[1951]] ийыште). 191 000 чоҥымаш, 55 000 пӧрт, 1000 предприятий наре сар шалатен. Олашке ялла, да вес олала гыч калык толын (2,5 миллион наре), илымвер деч посна олаште иленыт.
 
Сар деч вара Сеулым моткоч писын тӧрлатеныт, тудо угыч кугыжанышын политик да экономик рӱдерыш савырнен. Тачысе кечылан тиде олаште илыше-влакын чотышт Кечывалвел Корей калыкын ик {{comment|чырыкше|четверть}} лиеш.
 
[[1988]] ийыште Сеулышто ХХ-шо [[Кеҥежымсе Олимпий модмаш]], [[2002]]-шо ийыште футбол дене тӱнямбал чемпионат эртеныт.
 
 
[[Категорий:Ола Корейыште]]
5212

правок