Шеҥше

российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше сола

Шеҥше (рушла Шиньша) — Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше сола Шеҥше ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1328 (2004 ий)[3], 1165 еҥ (2010 ий)[4].

Сола
Шеҥше
рушла Шиньша
56°25′24″ с. ш. 49°21′58″ в. д.HGЯO
Эл Россий Россий
Федераций субъектше Марий Эл
Кундем Морко
Историй да географий
Икымше гана палемдыме 1763
Шагат ӱштӧ UTC+3:00[d]
Калыкчот
Калыкчот 1165 еҥ (2010)
Официал йылме марий йылме да руш йылме
Цифрр идентификатор-влак
Телефон код +7 83635[1]
Почто индекс 425154[2]
Автомобиль код 12
Шеҥше
Шеҥше
Шеҥше
Шеҥше

Верланыме вер тӧрлаташ

Ола сынан Морко посёлко деч 26 километр эрвел могырно верланен.[5]

Шеҥше ялын шочмыжо тӧрлаташ

XVIII курымышто Шеҥше ял «Шиньша тож» семын палемдалтын. Тиде ялыште 37 сурт-оралте лийын. Марий АССР-ын картыштыже Тушак ял палемдалтын огыл. Вес семынже Шинь (Шин) – шомакше Кугушень мут дене кылдалтын, марлаш тиде шомак «Кугу вондер» семын кусаралтеш. Эше вес семын «Шеҥше эҥерын серже» маныт.
Тополегенде почеш ялын лӱмжым «кӱнчышӧ», «пургедше», «шӱкедылше» мут дене умылтарат.

Ялын шочмыжо нерген легенде тӧрлаташ

Тиде пеш шукерте ожно лийын. Ял олмышто пич чодыра гӱжлен шоген. Йырваш каяш лийдыме куп-влак лийыныт. Чодыраште тӱрлӧ кайыквусо ден янлык-влак иленыт. Ик мотор кечын тышке кум изак-шоляк – Ямада, Ягылбай, Ямала толын лектыныт. Нуно изеҥер воктен верланеныт. Изак-шоляк-влак пашаче лийыныт, сандене пеш вашке гына суртым нӧлтеныт. Тыге ял шочын.
Эше вес легенде уло. Шеҥше чодырашке ӱдыр ден каче шылын толыныт. Нуно эркын гына йоген шинчыше вӱд сер воктене верланеныт. Кугурак-влак ойлат, пуйто тиде эҥер Шиньшинка лийын. Тиде эҥерыш кызытсе жаплан 17 памашшинча гыч вӱд йоген пура. Памаш вӱд яндар, йӱштӧ, тамле. Тошто памашинча-шамыч йомыт, нунын олмеш весе почылтыт. Сандене вес шонымаш тыгай: Шиньша – «шинча-шамыч» манмым ончыкта.

Лӱмлӧ еҥ-влак тӧрлаташ

Кылвер-влак тӧрлаташ

Литератур тӧрлаташ

  1. История сел и деревень Республики Марий Эл. Моркинский район: Сборник документальных очерков. — Йошкар-Ола: Комитет Республики Марий Эл по делам архивов, Государственный архив Республики Марий Эл, Администрация муниципального образования «Моркинский район», 2004. — 320 с. ил. С. 249.

Важ-влак тӧрлаташ

  1. Телефонные коды Республики Марий Эл.
  2. Почтовые индексы. Марийская республика, Моркинский район.
  3. Село Шиньша (Шеҥше, Тушак Шинша, Богородское).
  4. Численность населения городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов. Моркинский муниципальный район.
  5. Торалык Яндекс.Карте-влак ӱзгарын полышышт дене висалтын.
  6. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  7. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  8. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  9. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  10. Йошкар Шӱдыр орден дене наградитлыме Наградной лаштыкыште ончыкталтын.
  11. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.»
  12. II степенян Ачамланде сар орден дене наградитлыме Наградной лаштыкыште ончыкталтын.
  13. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  14. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  15. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  16. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  17. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  18. III степенян Чап орден дене наградитлыме Наградной лаштыкыште ончыкталтын.
  19. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  20. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».
  21. Электронный банк документов «Подвиг народа в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.».