Юлсер кундем
Волжский район
Ойып
Ойып
Тисте
Тисте
Эл

Россий

Статус

Кундем

Ужашыже

Марий Эл

Административ рӱдӧ

Юлсер-Ола

Негызлыме

1939

Администраций вуйлатыше

Эшкинин Геннадий Васильевич

Официал йылме-влак

руш,марий

Калыкчот (2010)

23 600

Чаклык

25,9 еҥ/км²

Калык-влак

марий, руш

Инаныше-влак

Танле

Кумдык

913,86 км²

Юлсер кундем картыште

Шагат ӱштӧ

MSK (UTC+4)

Телефон код

+7(3449)

Автомобиль код

12

Юлсер кундем (рушла Волжский район) — Марий Эл Республикысе муниципал кундем. Кундемын рӱдолаже – Юлсер ола (рушла Волжск).

Вуйлымаш

ГеографийТӧрлаташ

 
Ялчык Ерым тачат ожнысо семын Кугыер лӱмдат
 
«Мӱшыл Ер» («Морской Глаз»)

Юл эҥерын шола серыштыже, Марий Элын кечывалвел-эрвелныже верланен. Провой, Морко кундемла воктене, Суас Эл дене чек уло; тыгак, кечывалвелне Юл эҥер гоч Чуваший дене пошкудылана.

Кумдык — 913,86 км² (але 91 386 га).

Юлсер кундемышке «Марий Чодра» калыкле паркын кечывалвел-эрвел ужашыже пура. Кундемыште Элнет эҥерын вӱдкумдыкшо верланен, тыгак, Юлсер вел мотор ер-влаклан поян: Кугыер (Яльчик), Сузак Ер, Мӱшыл Ер, Елан Ер, Нужан Ер да т.м.

ЭртымгорноТӧрлаташ

Файл:Святой Гурийын черкыже.jpg
Шнуй Гурийын черкыже

Кокласе курым жапыште кундемын мландыже Озаҥ ханлыкыште лийын. Руш кугыжан армийже толмо деч вара ты мланде Озаҥысе, Шавашарысе да Чарласе уездлаште (Озаҥ губерний) лийын.

26 Сорла 1939 ийыште РСФСР Кушыл Каҥашын кӱштыкшӧ почеш Сотнур кантонын 6 ялсоветым да Провой кантонын 3 сельсоветшым ушымо дене Лопатино кундем ышталтын. Кундем рӱдерлан Лопатино посёлкым палемденыт. 1940-ше ийыште кугыяллан Юлсер лӱмым да ола статусым пуымо. Кундем рӱдерын лӱмжым вашталтыме дене кундемынат лӱмжӧ вашталтын – Юлсер кундем лийын.

КалыкТӧрлаташ

2009 ий 1 Шорыкйоллан Юлсер кундемыште (ола деч посна) 23 641 еҥ ила, нунын кокла гыч:

Юлсер ола — республикыште шкешотан муниципал кундем. Олаште 56 490 еҥ ила, нунын кокла гыч:

Кундемыште калыкчот почеш кокымшо верыште шогышо илымвер — Приволжский ола сынан посёлко (2003 ийыште 4300 еҥ илен).

Административ шеледымашТӧрлаташ

Юлсер кундемыште 1 ола, 7 ял шотан илем, 76 илымвер (нунын кокла гыч 1 ола сынан посёлко — Приволжский) уло. 2008 ий 18 Шорыкйоллан кундемыш тыгай муниципал образований-влак пурат:

Приволжский ола шотан илем (54,40 км²):

  • о.с.к. (п.г.т) Приволжский (административ рӱдер);
  • Александровка ял,
  • Красная Горка (Лягушкино) ял.

Кугу Порат ял шотан илем (60,30 км²):

  • Шарача села (Новые Параты) (административ рӱдер);
  • Куэрласола ял,
  • Пызырьгуп ял,
  • Ватынъер ял,
  • Вакутсола ял,
  • Пызырьгуп хутор,
  • Кожлалӱвал ял,
  • Кытынсола ял,
  • Мучашъер ял,
  • Отымбал ял,
  • Йыраҥъял ял,
  • Черкысола ял (Старые Параты),
  • Урняк ял

Корамас ял шотан илем (88,00 км²):

  • Чодыраял ял (административ рӱдер);
  • Пезмучаш ял,
  • Усола Корамас ял,
  • Нурмучаш ял,
  • Изи Корамас,
  • Кабаксола,
  • Октябрьский хутор

Упшер ял шотан илем (104,56 км²):

Пӧтъял ял шотан илем (268,40 км²):

  • Пӧтъял ял (административ рӱдер);
  • Пӱнчысола ял,
  • Кугу Олыкъял ял,
  • Кӱшыл Азъял ял,
  • Кокласола ял,
  • Эҥерӱмбал ял,
  • Карай ял,
  • Кожласола ял,
  • Йывансола ял,
  • Чапчык ял,
  • Курыктӱр ял,
  • Курыкӱмбал ял,
  • Ӱлыл Азъял ял,
  • Шӱргыял ял,
  • Тошнер ял,
  • Учимсола ял,
  • Ӱлылсола ял,
  • Ярамарий ял,
  • Токози ял,
  • Егытсола

Памар ял шотан илем (103,00 км²):

  • Памар села (административ рӱдер);
  • Пӧртанур ял,
  • Чодыраял - Изи Парат ял,
  • Передовик ял,
  • Унур хутор,
  • Кӱсола ял,
  • Шеренгуп ял,
  • Нуръял ял,
  • Лапкасола ял,
  • Курыктӱр ял,
  • Луксум посёлко

Сотнур ял шотан илем (102,00 км²):

  • Сотнур (административ рӱдер);
  • Азъял хутор,
  • Курмызак ял,
  • Куршамбал ял,
  • Кӱсола ял,
  • Нурмучаш Шайра ял,
  • Памашэҥер ял,
  • Порашпиляк ял,
  • Курыкйымал Шайра ял,
  • Полатсола ял,
  • У Тумер ял,
  • Шайрамбал ял,
  • Руш Шайра ял

' Эмеково ял шотан илем (133,20 км²):

  • Купсола (Эмеково) (административ рӱдер);
  • Усола (Алексеевское),
  • Куптӱр ял,
  • Кукшэҥер ял,
  • Ялагин ял,
  • Моркыял хутор,
  • Моркыял ял,
  • Чолемсола ял,
  • Яльчик посёлко

ЭкономикеТӧрлаташ

ПромышленностьТӧрлаташ

Юлсер кундемын тӱҥ промышленностьшылан оҥам-пырням да кагазым ыштымаш шотлалтеш. Юлсер олаште Марий ЦКК верланен.

Тыгакак, Кугыер (Ялчык) ерын серыштыже каныме базе-влак шогат.

Ял озанлыкТӧрлаташ

ТранспортТӧрлаташ

КультурТӧрлаташ

Юлсер кундемыште «Марий Чодра» калыкле паркын ужашыже шога.

Кылвер-влакТӧрлаташ